زمین شناسی چیست؟
زمین شناسی (Geology) از لغت یونانی Geo یعنی زمین و Logos به معنی علم گرفته شده است. زمین شناسی علم مطالعه زمین، شکل سطحی آن و فرآیند های فیزیکی و شیمیایی که در سطح و درون آن عمل می کنند، این علم در شاخه ها ی ذیل گسترش یافته است :
زمین شناسی چیست؟
زمین شناسی (Geology) از لغت یونانی Geoیعنی زمین و Logosبه معنی علم گرفته شده است. زمین شناسی علم مطالعه زمین، شکل سطحی آن و فرآیند های فیزیکی و شیمیایی که در سطح و درون آن عمل می کنند، این علم در شاخه های ذیل گسترش یافته است :
زمین شناسی فیزیکی : بحث درباره رفتار فیزیکی زمین، چگونگی تشکیل و فرآیندهایی که بر روی آن تاثیر می گذارند یا تاثیر گذاشته اند.
ژئوفیزیک : درباره خواص فیزیکی زمین نظیر جاذبه ، ثقل ، فشار و حرارت بحث میکند. در قسمتی از این رشته که به نام ژئوفیزیک عملی معروف است ، نحوه استفاده از خواص زمین در پیگیری و اکتشاف مواد معدنی بحث میشود.
ژئوشیمی : مطالعه تخصصی ترکیبات زمین. این ترکیبات و فرآیند های شیمیایی در سطح و اعماق زمین تحت تاثیر دما، فشار و نیرو های تغییر شکل ، تجزیه رادیواکتیو و روابط ایزوتوپیک رخ می دهند
زمین شناسی تاریخی: درباره تاریخ زمین، تغییرات محیطی و گسترش اشکال حیات در زمین بحث می کند.
ژئوکرونولوژی : مطالعه سن سنگها، کانی ها، گیاهان، فسیل ها و حوادث را در بر می گیرد. همچون اندازه گیری نسبت تجزیه رادیواکتیو عناصر یافت شده در سنگهای موجود، تحلیل حلقه های درخت و لایه های رسوبی.
سنگ شناسی و کانی شناسی : با ترکیب شیمیایی، ویژگی های فیزیکی، ساختمان طبیعی و ساختار اتمی سنگها و کانی ها در ارتباط است. کانی ها مواد تشکیل دهنده ی همه سنگها و خاکها هستند. سنگ شناسی بررسی کانی ها و ترکیب شیمیایی سنگها و فرآیند های شیمیایی و فیزیکی مختلف که بر روی ساختمان سنگ ها تاثیر می گذارند را در بر می گیرد.
کاربردهای زمین شناسی در زمین شناسی مهندسی
شاخه ای از علم زمین شناسی و ژئوتکنیک است که به کاربرد زمین شناسی مهندسی در مسائل مهندسی و پروژه های عمران از قبیل سدسازی، تونل سازی، جاده سازی و سایر پروژه های بزرگ عمرانی می پردازد. در این رشته، خواص مهندسی خاک و سنگ، مقاومت زمین های مختلف، پایداری شیب ها و وضعیت آبهای زیرزمینی در ارتباط با اجرای پروژه های مهندسی مورد توجه قرار می گیرد.
عدم آشنایی با علم زمین شناسی مهندسی و یا سهل انگاری در بهره گیری از این علم در اجرای پروژه های عمرانی می تواند به ایجاد خسارت های جانی و مالی منجر گردد و یا اینکه باعث گردد که اجرای پروژه با صرف هزینه های اضافی و سنگینی همراه گردد. بنابراین با انجام بررسی های زمین شناسی و به خصوص زمین شناسی مهندسی که زیربنای کارهای مهندسی عمران به حساب می آید، می توان از بروز مشکلات و صرف هزینه های اضافی و حادث شدن اتفاقات غیر منتظره جلوگیری به عمل آورد. لذا ضروری است که قبل از اجرای پروژه های عمرانی بزرگ به مطالعه زمین شناسی ناحیه در مقیاس وسیع اقدام گردد.
کاربرد های زمین شناسی در سدسازی
سازه هایی هستند که برای به تله انداختن و محصور نمودن آب احداث می شوند. سدها برای مقاصد مختلفی چون ذخیره کردن آب برای مصارف شهری یا کشاورزی، تولید نیروی الکتریسیته مقابله با سیل، کشتیرانی، پرورش ماهی و مانند آن ایجاد می شوند. بسیاری از سدها حالتی چند منظوره دارند و به طور همزمان به صورتهای مختلفی مورد استفاده قرار می گیرند.
انواع سد:
1- سدهای خاکی
2- سدهای بتنی